5651 Sayılı Kanun Nedir, Kimleri Kapsar?
5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun", Türkiye'de internet trafiğinin kayıt altına alınmasını zorunlu kılan temel düzenlemedir. Kanun; erişim sağlayıcıları, içerik sağlayıcıları, yer sağlayıcıları ve özellikle "toplu kullanım sağlayıcı" statüsündeki kurumları kapsar. Toplu kullanım sağlayıcı tanımı, bir iç ağ üzerinden internete çıkan tüm şirketleri, fabrikaları, oteller, AVM'leri, hastaneleri ve hatta kafeleri içine alır. Yani sadece internet servis sağlayıcıları değil, kurum içi ağ üzerinden personeline internet erişimi veren her işletme bu kanun kapsamındadır.
AFN Teknoloji olarak 500'den fazla kurumsal müşterimizle çalıştığımız 16 yıllık sürede en sık karşılaştığımız yanılgı, "biz ISS değiliz, bizi kapsamaz" düşüncesidir. Oysa denetim mercileri (BTK ve kolluk güçleri) özellikle büyük çaplı IP başı personel sayısı 10'u geçen kurumlarda düzenli denetim talepleri gönderiyor. Bu talep genellikle belirli bir tarih-saat aralığında hangi kullanıcının hangi IP ile dışarı çıktığını sorar ve kurumun bu bilgiyi 2 yıl geriye dönük, değiştirilmemiş şekilde sunması gerekir.
Toplu Kullanım Sağlayıcıları İçin Loglama Zorunlulukları
Toplu kullanım sağlayıcıları için üç temel yükümlülük söz konusudur: iç ağdaki kullanıcıların kimlik bilgilerini (IP-MAC-kullanıcı eşleştirmesi), erişim loglarını zaman damgalı olarak tutmak ve bu logları bütünlüğü bozulmadan saklamak. Pratikte bu, DHCP sunucusunun MAC-IP eşleştirme kayıtlarının, kullanıcı giriş-çıkış loglarının (Active Directory ile entegre) ve NAT/PAT çeviri loglarının birbiriyle örtüşecek şekilde tutulmasını gerektirir.
Burada en kritik teknik detay NAT loglamasıdır. Kurumlar genellikle tek bir dış IP üzerinden çıkış yaptığı için, dışarıdan gelen bir talepte "bu IP'yi kullanan kişi kimdi" sorusuna cevap verebilmek için NAT çeviri tablosunun (kaynak IP:port - hedef IP:port - zaman) ayrıca kayıt altına alınması şarttır. Bu kayıt tutulmadığında, şirket dışarıdan gelen bir suç duyurusunda kendi personelini tespit edemez ve sorumluluk kurumun üzerinde kalır.
Teknik Gereksinimler: Zaman Damgası, Hash ve 2 Yıllık Saklama
Kanun ve ikincil düzenlemeler, log kayıtlarının üç teknik şartı karşılamasını ister: zaman damgası (NTP senkronize, değiştirilemez), bütünlük kontrolü (genellikle SHA-256 tabanlı hash değeri ile loglar periyodik olarak imzalanır) ve minimum 2 yıl saklama süresi. Bu üç unsur birlikte sağlanmadığında, sunulan log kaydı mahkemede delil olarak kabul edilmeyebilir.
Biz AFN Teknoloji'de bu üç şartı Fortinet FortiGate üzerindeki 5651 loglama modülü ve FortiAnalyzer entegrasyonuyla sağlıyoruz. FortiGate cihazları üzerinde her oturum için kaynak IP, hedef IP, port, kullanıcı kimliği ve zaman damgası otomatik kaydedilir; FortiAnalyzer tarafında ise bu kayıtlar sıkıştırılmış, hash'lenmiş arşiv dosyaları olarak 2 yıl boyunca saklanır. Ortalama 200-300 kullanıcılı bir kurumda günlük 15-25 GB arası log üretilir; 2 yıllık saklama için tipik olarak 8-12 TB arası depolama alanı planlıyoruz.
Denetimlerde Sık Rastlanan Eksikler ve Cezai Riskler
Saha deneyimimize göre denetimlerde en sık çıkan üç eksik şunlardır: (1) log saklama süresinin 2 yıldan kısa tutulması veya disk dolduğunda eski logların otomatik silinmesi, (2) NAT loglarının hiç tutulmaması, (3) misafir Wi-Fi ağlarının (özellikle toplantı odaları, bekleme salonları) kurum ağından ayrı loglanmaması. Bu üçüncü nokta özellikle ofis binalarında ve AVM'lerde ciddi bir risk kaynağıdır çünkü misafir trafiği kurumsal trafiğe karışır ve kaynak tespiti imkânsızlaşır.
5651 kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali, Kanun'un 8. ve devam maddeleri çerçevesinde idari para cezalarına yol açabilir; güncel yeniden değerleme oranlarıyla birlikte bu cezalar on binlerce liradan yüz binlerce liraya kadar çıkabilmektedir. Daha önemlisi, log eksikliği nedeniyle bir siber olayda (fidye yazılımı sızıntısı, veri ihlali) sorumlu kişinin tespit edilememesi, kurumu hem hukuki hem itibar riskiyle karşı karşıya bırakır.
AFN Teknoloji'nin 5651 Uyumluluk Çözümü
AFN Teknoloji olarak 5651 uyumluluk projelerine iki aşamalı yaklaşıyoruz: önce AFN RiskScan ile mevcut ağ topolojisini, loglama noktalarını ve saklama kapasitesini tarıyoruz; ardından Fortinet FortiGate/FortiAnalyzer kurulumu ve ShamashAI SIEM entegrasyonu ile eksikleri tamamlıyoruz. ShamashAI, FortiAnalyzer'dan gelen log verilerini merkezi bir panelde toplayarak anomali tespiti yapıyor; örneğin normalde günde 50 MB trafik üreten bir kullanıcının aniden 5 GB veri dışarı göndermesi gibi durumları otomatik olarak uyarıya çeviriyor. Bu sadece yasal uyumluluk değil, aynı zamanda erken müdahale imkânı sağlıyor.
Tipik müşteri profili bize genellikle iki şekilde geliyor: ya BTK'dan veya savcılıktan bir bilgi talebi almış ve log sunamadığı için panik halinde, ya da yeni bir ISO 27001 veya KVKK denetimi öncesi "acaba uyumlu muyuz" sorusuyla başvuruyor. Her iki durumda da ilk 48 saat içinde ağ topolojisini çıkarıp kritik eksikleri raporluyoruz.
Ücretsiz Risk Taramasıyla Uyumluluğunuzu Test Edin
5651 loglama yükümlülüklerinizin ne durumda olduğunu bilmiyorsanız, bir denetim talebi gelmeden önce öğrenmek çok daha az maliyetlidir. AFN Teknoloji olarak sunduğumuz ücretsiz AFN RiskScan taraması ile mevcut ağ altyapınızdaki loglama eksiklerini, saklama süresi risklerini ve NAT loglama durumunuzu 48 saat içinde raporluyoruz. Kurumunuzun 5651 uyumluluğunu test etmek ve Fortinet tabanlı kalıcı bir çözüm için https://afnteknoloji.com/iletisim adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.